Karar anı ve kişiye özgü denge
Romantik ilişkilerde en zor sorulardan biri şudur: “Kalmak mı, ayrılmak mı?”
Bu soru genellikle tek bir doğru cevabı varmış gibi ele alınır. Kimi zaman çevreden gelen önerilerle, kimi zaman “herkes böyle yapıyor” varsayımıyla. Ancak bu karar, genelleştirilebilecek bir formüle sığmaz. Çünkü her ilişki farklıdır; daha önemlisi, her kişinin taşıma kapasitesi farklıdır. Bu nedenle karar anı, doğru–yanlış ikiliğinden çok, kişisel sınırlar, ihtiyaçlar ve kaynaklarla ilgilidir.
KARAR ANI NASIL GELİR?
Çoğu ilişkide karar anı dramatik bir kırılmayla değil, yavaş bir birikimle ortaya çıkar.
Kişi genellikle şunları fark etmeye başlar:
- Aynı meselelerin tekrar ettiğini
- Konuşmaların sonuç üretmediğini
- İlişki içinde giderek yalnızlaştığını
Bu fark ediş, çoğu zaman net bir cümleyle değil; bedensel ve duygusal sinyallerle gelir: yorgunluk, isteksizlik, içe çekilme. Karar anı, bu sinyallerin artık görmezden gelinemediği noktadır.
KALMAK NE ZAMAN ANLAMLI OLABİLİR?
İlişkide kalmak, her zaman kaçınma anlamına gelmez. Bazı durumlarda kalmak, onarmaya alan açmak demektir.
Kalmak şu koşullarda anlamlı olabilir:
- Sorunlar inkâr edilmiyor, konuşulabiliyorsa
- Taraflar sorumluluk alabiliyorsa
- Değişim ihtimali yalnızca sözde değil, davranışta da görünüyorsa
Bu durumda kişi şunu hissedebilir:
“Zorlanıyorum ama ilerleme ihtimali var.”
Araştırmalar, karşılıklı sorumluluk ve duygusal erişilebilirliğin olduğu ilişkilerde bağın yeniden yapılandırılabildiğini göstermektedir (Bowlby, 1988).
AYRILMAK NE ZAMAN KORUYUCU OLABİLİR?
Ayrılmak, her zaman vazgeçmek değildir. Bazen ayrılmak, kendini korumak anlamına gelir.
Şu koşullarda ayrılmak koruyucu bir adım olabilir:
- Sorunlar sürekli tekrar ediyor ve ele alınmıyorsa
- Kişi kendini ifade ettiğinde karşılık bulamıyorsa
- İlişki, kişinin temel ihtiyaçlarını düzenli biçimde ihmal ediyorsa
Bu noktada kalmak, ilişkiyi sürdürmekten çok; kişinin kendinden vazgeçmesi anlamına gelebilir.
KARARI ZORLAŞTIRAN FAKTÖRLER
Karar anını zorlaştıran bazı dinamikler vardır:
1. İyi Anların Ağırlığı
Zihin, zor bir karar eşiğinde çoğunlukla iyi anlara tutunur. Bu tutunma, ilişkinin bugünkü hâlini değil;
bir zamanlar mümkün olanı merkeze alır (Freud, 1917).
2. İlişkinin İşlevi
İlişki; yalnızlığı azaltıyor, güven hissi veriyor ya da hayata tutunmayı sağlıyorsa, ayrılık düşüncesi yalnızca bir kişiden değil, bir işlevden vazgeçmek gibi algılanabilir.
3. Boşluk Korkusu
Ayrılık sonrası oluşacak boşluk, çoğu zaman ilişkideki kronik yorgunluktan daha görünür ve ürkütücü hissedilir. Bu durum, kararın ertelenmesine yol açabilir (Shear, 2015).
“DOĞRU KARAR” DİYE BİR ŞEY VAR MI?
Çoğu kişi şu sorunun peşine düşer: “Doğru karar hangisi?”
Bu sorunun kendisi yanıltıcı olabilir. Daha işlevsel olan soru şudur:
“Bu kararın bedelini ben taşıyabilir miyim?”
Her kararın bir bedeli vardır:
- Kalmanın da
- Ayrılmanın da
Kişiye düşen, kendi taşıma kapasitesine uygun olanı seçmektir.
KİŞİYE ÖZGÜLÜK NEDEN ÖNEMLİ?
Aynı ilişki:
- Bir kişi için tolere edilebilirken
- Bir başkası için yıpratıcı olabilir
Bu fark, sevginin miktarıyla değil; kişinin sınırları, geçmiş deneyimleri ve duygusal kaynaklarıyla ilgilidir. Bu nedenle başkasının “yapması gereken”, senin için geçerli olmak zorunda değildir.
KARAR ANINDA DESTEK
Bazı insanlar bu kararı kendi iç kaynaklarıyla verebilir. Bazıları içinse düşünceleri düzenlemek, duyguları ayırt etmek ve kararı aceleye getirmeden ele almak için bireysel destek süreci faydalı olabilir. Bu destek, karar vermeyi hızlandırmak için değil; kararı kişinin kendisiyle daha temas hâlinde alabilmesi içindir.
İlişkide kalmak ya da ayrılmak, evrensel bir doğruya dayanmaz. Bu karar, kişiye özeldir.
Bazen kalmak cesarettir. Bazen ayrılmak.
Asıl mesele, hangi seçeneğin seni kendine daha yakın tuttuğudur. Ve karar anı geldiğinde, başkalarının sesinden çok, kendi iç sesini duyabilmek en koruyucu adımdır.
KAYNAKÇA
Bowlby, J. (1988). A Secure Base. Routledge.
Freud, S. (1917). Mourning and Melancholia.
Shear, M. K. (2015). Complicated Grief. New England Journal of Medicine.
Johnson, S. (2008). Hold Me Tight. Little, Brown and Company.
